Hukuk
Türk hukuk lisansı. Ders listesi, 12 hukuk fakültesinin resmî müfredatları (Bologna/ECTS bilgi paketleri ve ders planları) karşılaştırılarak 15 Kasım 2026'da güncellendi.
Dersler
- Anayasa Hukukunun Genel Esasları — Anayasa kavramı, anayasanın üstünlüğü, devletin temel nitelikleri, kuvvetler ayrılığı ve temel hak ve hürriyetler rejimine giriş. Ders, 1982 Anayasası'nın genel hükümleri ile temel haklar bölümünü sistematik biçimde ele alır.
- Hukuk Başlangıcı — Hukukun ne olduğunu, kaynaklarını, kuralların nasıl uygulandığını ve temel hukuk kavramlarını ele alan giriş dersi. Ders, hukuk fakültesinin diğer derslerinde kullanılacak ortak dili kurar: kaynak, yorum, boşluk, hak, yaptırım, kamu–özel hukuk ayrımı ve hukuk devleti.
- İktisat — Hukukçunun ihtiyaç duyduğu iktisadi çerçeve: kıtlık, talep–arz, piyasa dengesi, maliyet, piyasa yapıları, millî gelir, enflasyon, işsizlik ve para. Ders, hukuk kurallarının iktisadi sonuçlarını okumayı kolaylaştırmayı amaçlar.
- Medeni Hukuka Giriş ve Kişiler Hukuku — Medeni hukukun başlangıç hükümleri ile kişiler hukukunu birlikte ele alan ders. TMK'nın uygulanması, dürüstlük ve iyiniyet, kişilik, ehliyet, hısımlık ve tüzel kişiler; sonraki medeni hukuk derslerinin temelini oluşturur.
- Roma Hukuku — Roma hukukunun devirleri, kaynakları, kişi–aile–eşya–borç–dava hukuku ve resepsiyon yoluyla Türk hukukuna etkisi. Ders, bugünkü medeni hukuk kavramlarının (kişilik, mülkiyet, borç ilişkisi) tarihsel kökenini gösterir.
- Aile Hukuku — Nişanlanma, evlenme, evliliğin hukuki sonuçları, mal rejimleri, boşanma, soybağı, evlat edinme ve aile içi şiddetten koruma konularını Türk Medeni Kanunu'nun aile hukuku hükümleri çerçevesinde ele alan derstir. Aile hukukuna özgü eşitlik, çocuğun üstün yararı ve koruma ilkeleri vurgulanır. Ders, medeni hukukun kişiler ve miras dallarıyla bağlantılıdır.
- Borçlar Hukuku Genel Hükümler — Borç ilişkisinin doğumu, tarafları, ifası, sona ermesi ve borca aykırılığın sonuçlarını Türk Borçlar Kanunu çerçevesinde ele alan temel derstir. Sözleşme, haksız fiil ve sebepsiz zenginleşme borcun üç ana kaynağı olarak karşılaştırmalı biçimde incelenir. Ders, özel borç ilişkilerine ve ticaret hukukuna geçmeden önce genel kavram altyapısını kurar.
- Ceza Hukuku Genel Hükümler — Suçun yapısını, hukuka uygunluk nedenlerini, kusurluluğu, teşebbüs ve iştiraki, yaptırımları ve cezanın belirlenmesini Türk Ceza Kanunu'nun genel hükümleri üzerinden öğreten derstir. Ceza hukukunun kanunilik, kusurluluk ve hümanizm ilkeleri bütün konuların çerçevesini çizer. Ders, özel hükümlere ve ceza muhakemesine geçiş için kavramsal temel sağlar.
- Hukuk Sosyolojisi — Hukuku toplumsal bir olgu olarak inceleyen, hukukun toplumla karşılıklı ilişkisini klasik ve çağdaş sosyoloji kuramları üzerinden ele alan derstir. Hukukun sosyal kaynakları, toplumsal kontrol işlevi, değişimle ilişkisi ve etkinliği tartışılır. Ders, hukuk felsefesinden farklı olarak normun ideal geçerliliğinden çok toplumsal işleyişine odaklanır.
- İdare Hukuku (Genel) — İdarenin teşkilatını, işlemlerini, sözleşmelerini, kamu hizmetini, kolluk faaliyetini ve sorumluluğunu anayasal ve yasal çerçevede inceleyen derstir. İdare hukukunun temel kavramları, idari işlemin unsurları ve hukuka aykırılığın yaptırımları ağırlıklı yer tutar. İdari yargılama usulü ayrı bir derste ele alınacağından burada maddi idare hukuku esas alınır.
- Kamu Maliyesi — Kamu harcamaları, kamu gelirleri, bütçe, borçlanma ve maliye politikasını hukuki ve iktisadi boyutlarıyla ele alan derstir. Türk vergi sistemi, vergi usul hukuku ve kamu alacaklarının tahsili temel mevzuat üzerinden incelenir. Ders, kamu mali yönetiminin hukuk devleti ve hesap verebilirlik ilkeleriyle bağını kurar.
- Türk Anayasa Hukuku (1982 Anayasası) — 1982 Anayasası'nın temel niteliklerini, temel hak ve hürriyetler rejimini, yasama, yürütme ve yargı organlarını ve anayasa yargısını sistematik biçimde ele alan derstir. Metin, Anayasa Mahkemesi kararları ve uygulama tartışmalarıyla birlikte okunur. Ders, kamu hukukunun diğer dalları için anayasal çerçeveyi kurar.
- Türk Hukuk Tarihi — İslamiyet öncesi Türk hukukundan Osmanlı şer'î ve örfî hukukuna, Tanzimat kanunlaştırmalarından Cumhuriyet hukuk devrimine uzanan süreci inceler. Kurumların doğuşunu, değişimini ve bugünkü hukuka aktarımını resmî kaynaklara dayanarak ele alır. Medeni hukuk, anayasa hukuku ve hukuk felsefesi dersleriyle bağlantılıdır.
- Borçlar Hukuku Özel Hükümler — Türk Borçlar Kanunu’nun özel borç ilişkilerini düzenleyen ikinci kısmını ele alır. Satış, kira, eser, vekâlet, kefalet ve garanti sözleşmelerinin kuruluşu, tarafların borçları ve sona ermesi incelenir.
- Ceza Hukuku Özel Hükümler — Türk Ceza Kanunu’nun özel kısmındaki suç tiplerini sistematik biçimde ele alır. Kişilere, malvarlığına, kamu idaresine ve kamu güvenine karşı suçlar; unsurları, nitelikli halleri ve yaptırımlarıyla birlikte incelenir.
- Eşya Hukuku — Ayni hakların konusu, zilyetlik, tapu sicili, mülkiyet ve sınırlı ayni hakları sistematik biçimde ele alır. Taşınır ve taşınmaz eşya üzerindeki hakların kazanılması, korunması ve sona ermesi Türk Medeni Kanunu hükümleri çerçevesinde incelenir.
- İdari Yargılama Hukuku — İdarenin yargısal denetimini, idari dava türlerini ve yargılama usulünü ele alır. İptal ve tam yargı davalarının açılması, incelenmesi, yürütmenin durdurulması ve kanun yolları İdari Yargılama Usulü Kanunu üzerinden incelenir.
- Medeni Usul Hukuku — Özel hukuk uyuşmazlıklarının devlet yargısı önünde çözülmesinin usulünü ele alır. Mahkemelerin görev ve yetkisi, dava şartları, dava açılması, tahkikat, ispat, karar ve kanun yolları Hukuk Muhakemeleri Kanunu çerçevesinde incelenir.
- Milletlerarası Kamu Hukuku — Devletler ve uluslararası örgütler arasındaki ilişkileri düzenleyen hukuk düzenini ele alır. Kaynaklar, andlaşmalar hukuku, devletin unsurları, tanıma, uluslararası sorumluluk ve kuvvet kullanma yasağı temel başlıklar olarak incelenir.
- Şirketler Hukuku — Ticaret ortaklıklarının kuruluşunu, organlarını, pay sahipliği haklarını ve sona ermesini ele alır. Adi ortaklıktan anonim ve limited ortaklığa kadar uzanan yapılar Türk Ticaret Kanunu hükümleriyle karşılaştırmalı olarak incelenir.
- Ticari İşletme Hukuku — Ticari işletme, tacir, ticari iş ve ticaret sicili gibi ticaret hukukunun temel kurumlarını tanıtır. Haksız rekabet, ticari defterler, tacir yardımcıları ve ticari sözleşmelere ilişkin genel rejim Türk Ticaret Kanunu çerçevesinde ele alınır.
- Vergi Hukuku — Vergi ilişkisinin doğması, vergilendirme işlemleri, vergi borcunun sona ermesi ve uyuşmazlıkların çözümünü ele alır. Anayasal vergilendirme ilkeleri, vergi suç ve cezaları ile gelir, kurumlar ve katma değer vergisinin temel yapısı incelenir.
- Avrupa Birliği Hukuku (Temel) — Avrupa Birliği'nin kurumsal yapısını, hukuk kaynaklarını, Birlik hukukunun kendine özgü niteliklerini ve Türk hukukuyla ilişkisini temel düzeyde ele alır. Kurucu antlaşmalar ile Birliğin ikincil mevzuatı ve yargı kararları üzerinden ilerlenir.
- Ceza Muhakemesi Hukuku — Maddi gerçeğe ulaşmak için yürütülen soruşturma ve kovuşturmanın kurallarını, koruma tedbirlerini, delil hukukunu ve kanun yollarını inceler. 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu dersin temel metnidir.
- Hukuk Felsefesi — Hukukun ne olduğu, neden bağlayıcı olduğu, adaletle ilişkisi ve doğru yorumun nasıl bulunacağı sorularını sistematik biçimde tartışır. Ders, yürürlükteki metinlerin ötesine geçen kavramsal bir çerçeve kurmayı amaçlar; bu nedenle metinler hukuk felsefesinin kendi soruları etrafında okunur.
- İcra ve İflas Hukuku — Devletin cebri icra gücüyle alacağın tahsilini ve borçlunun toplu tasfiyesini düzenleyen usul hukukudur. İlamsız ve ilamlı takip, haciz ve satış, iflas, konkordato ile icra suçları 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu üzerinden incelenir.
- İş Hukuku ve Sosyal Güvenlik Hukuku — Bağımlı çalışanın korunmasını amaçlayan bireysel ve toplu iş hukuku kuralları ile sosyal sigorta sistemi birlikte ele alınır. 4857 sayılı İş Kanunu, 6356 sayılı Sendikalar ve Toplu İş Sözleşmesi Kanunu ve 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu temel kaynaklardır.
- Kıymetli Evrak Hukuku — Hakkın senetten ayrılmadığı, senetsiz ileri sürülemediği ve devrin senedin devriyle yapıldığı belgeleri konu alır. Türk Ticaret Kanunu'nun dördüncü kitabı (m. 645-849) çerçevesinde nama, emre ve hamile yazılı senetler ile poliçe, bono ve çek incelenir.
- Milletlerarası Özel Hukuk — Yabancılık unsuru taşıyan özel hukuk ilişkilerinde hangi devletin hukukunun uygulanacağını (kanunlar ihtilafı), Türk mahkemelerinin milletlerarası yetkisini ve yabancı kararların tanınıp tenfizini inceler. 5718 sayılı Milletlerarası Özel Hukuk ve Usul Hukuku Hakkında Kanun temel metindir.
- Miras Hukuku — Ölümle birlikte malvarlığının kimlere ve hangi esaslara göre geçeceğini, ölüme bağlı tasarrufların çeşitlerini, şekillerini ve sınırlarını, mirasın reddi ile paylaşılmasını ele alan derstir. Türk Medeni Kanunu'nun üçüncü kitabı (m. 495-682) dersin omurgasıdır.
- Sigorta ve Deniz Ticareti Hukuku (Temel) — Bir yandan sigorta sözleşmesinin kurulması, tarafların borçları, tazminat ve halefet ile sigortacılık sektörünün düzenlenmesini; öte yandan gemi, donatan, navlun sözleşmesi, konişmento ve deniz kazalarını ele alır. Türk Ticaret Kanunu'nun beşinci (deniz ticareti, m. 931-1400) ve altıncı (sigorta, m. 1401-1520) kitapları ile 5684 sayılı Sigortacılık Kanunu temel kaynaktır.
Bu notlar hukuki danışmanlık değildir; güncel mevzuatı resmî kaynaktan kontrol edin.