Varlıklarda Değer Düşüklüğü

Değer düşüklüğü testinin kapsamını, geri kazanılabilir tutarın hesaplanmasını, kullanım değerini, zararın tanınmasını ve iptalini, test birimini ve yorumunu açıklar.

Değer düşüklüğünün kapsamı

Değer düşüklüğü, bir varlığın defter değerinin geri kazanılabilir tutarından fazla olması durumudur. Bu durumda defter değeri geri kazanılabilir tutara indirilir ve aradaki fark zarar olarak tanınır.

Test, maddi duran varlıklar, gayri maddi varlıklar ve yatırım amaçlı gayrimenkuller gibi uzun vadeli varlıkları kapsar. Stoklar kendi standardına göre değerlendiği için bu testin dışındadır. Varlığın değerinde düşüşe işaret eden belirtiler varsa test yapılır. Belirtiler arasında piyasa değerindeki düşüş, teknolojik eskime, kullanım biçimindeki olumsuz değişiklik ve faiz oranlarındaki artış yer alır. Bazı varlıklarda ise test her yıl zorunludur. Belirti olmasa da şüphe bulunuyorsa test yapılır. Testin dayanağı belgelenir. Belirtilerin yokluğu, varlığın değerinin kesinlikle korunduğu anlamına gelmez.

Geri kazanılabilir tutar

Geri kazanılabilir tutar, varlığın gerçeğe uygun değerinden elden çıkarma maliyetleri düşülerek bulunan tutar ile kullanım değerinden yüksek olanıdır. Varlık bu iki tutardan biriyle en az geri kazanılabilir.

Hesaplamada iki tutardan birinin defter değerini aştığı açıksa, diğerinin hesaplanmasına gerek yoktur. Bu kolaylık, testin maliyetini azaltır. Geri kazanılabilir tutar, varlığın tek başına satılması veya kullanılması yoluyla sağlayacağı faydayı esas alır. Yönetimin niyeti değil, varlığın ekonomik kapasitesi belirleyicidir. Hesaplama, raporlama tarihindeki koşullara dayanır. Gelecekteki yeniden yapılandırma veya iyileştirme planları, mevcut durumdaki kapasiteye eklenmez. Varsayımlar, makul ve desteklenebilir olmalıdır. Hesaplamanın ayrıntısı ve kullanılan iskonto oranı açıklanır.

Kullanım değeri

Kullanım değeri, varlığın sürekli kullanımından ve ömrü sonundaki elden çıkarmadan sağlanması beklenen gelecekteki nakit akışlarının bugünkü değeridir. Nakit akışları, varlığın mevcut durumuna göre tahmin edilir.

Tahminde varlığın kalan faydalı ömrü, kapasitesi ve beklenen satış fiyatları dikkate alınır. Nakit akışları, cari fiyatlarla veya genel enflasyonla uyumlu biçimde tahmin edilir. İskonto oranı, paranın zaman değerini ve varlığa özgü riskleri yansıtır. Oran, vergi öncesi esas alınır ve piyasa verileriyle desteklenir. Uzun vadeli tahminler, istikrarlı veya azalan bir büyüme varsayımına dayanır. İyimser senaryolar, değer düşüklüğünü gizleyebilir. Bu nedenle varsayımlar, geçmiş deneyim ve sektör verileriyle sınanır. Kullanım değeri, öznelliği en yüksek ölçüm alanlarından biridir. Varsayımların duyarlılığı açıklanır.

Gerçeğe uygun değer eksi elden çıkarma maliyeti

Bu tutar, piyasa katılımcıları arasında olağan bir işlemde varlığın satılmasıyla elde edilecek fiyattan, satış için katlanılacak doğrudan maliyetlerin düşülmesiyle bulunur. Fiyat, aktif piyasada oluşan fiyat veya benzer varlıkların fiyatı olabilir.

Elden çıkarma maliyetleri arasında aracılık, hukuki işlem ve tapu giderleri yer alır. Finansman ve gelir vergisi giderleri bu kapsama girmez. Aktif piyasa yoksa değerleme teknikleri kullanılır. Değerlemenin düzeyi, girdilerin gözlemlenebilirliğine göre sınıflandırılır. Gözlemlenebilir piyasa verisi varsa, tahmine dayalı yönteme göre daha güvenilirdir. Varlığın satışa hazır olması ve piyasa koşulları dikkate alınır. Zorunlu satış fiyatı, gerçeğe uygun değer sayılmaz. Kullanılan yöntem ve temel varsayımlar açıklanır. Ölçümün güvenilirliği, varlığın piyasa koşullarına bağlıdır.

Zararın tanınması ve iptali

Değer düşüklüğü zararı, defter değeri geri kazanılabilir tutara indirilerek tanınır. Zarar, kural olarak dönem kârı veya zararında gösterilir. Yeniden değerlenmiş bir varlıkta ise zarar önce yeniden değerleme fazlasından düşülür.

Zarar tanındıktan sonra varlığın amortismanı, yeni defter değeri üzerinden yeniden hesaplanır. Değer düşüklüğü sonraki dönemde ortadan kalkarsa zarar iptal edilebilir. İptal, varlığın defter değerini, değer düşüklüğü ayrılmasaydı oluşacak defter değerinin üzerine çıkaramaz. Bu sınır, iptalin gizli bir değer artışı yaratmasını önler. İptal, kâr veya zararda gelir olarak tanınır. Şerefiye için iptal yapılmaz; şerefiye değer düşüklüğü geri döndürülemez. İptalin nedeni ve tutarı açıklanır. Zarar ve iptal, dönem kârını önemli ölçüde etkileyebilir.

Test birimi ve yorum

Değer düşüklüğü, tek tek varlıklar için test edilir. Bir varlığın nakit akışları diğerlerinden bağımsız değilse, test nakit yaratan birim düzeyinde yapılır. Birim, kullanım amacıyla birlikte yönetilen varlık grubudur.

Şerefiye, tek başına nakit akışı üretmediği için kendisine tahsis edildiği birimle birlikte ve her yıl test edilir. Birimin defter değeri geri kazanılabilir tutarı aşarsa zarar önce şerefiyeye, sonra diğer varlıklara orantılı olarak dağıtılır. Dağıtımda her varlığın geri kazanılabilir tutarı sınır olarak dikkate alınır. Testin zamanlaması ve birim tanımı tutarlı uygulanır. Değer düşüklüğü, kârın kalitesini doğrudan etkiler; sık ayrılan zarar, geçmişteki iyimser beklentilerin işaretidir. Açıklamalar, varsayım ve duyarlılıkları içerir. Testin belgelenmesi, denetimin temel dayanağıdır. Birim tanımı, yönetim raporlamasıyla uyumlu olmalıdır.

Bu notlar hukuki danışmanlık değildir; güncel mevzuatı resmî kaynaktan kontrol edin.