Oyun İçin Optimizasyon: Bütçe ve LOD

Bütçe sanatçının değil, ekranın kararıdır. Bu derste poligon bütçesini ekran payına göre kurmayı, LOD seviyelerini ve Decimate'in neden bir plan değil kurtarma aracı olduğunu görüyoruz.

Gizli kural: bütçe sanatçının değil, ekranın kararıdır

Yeni başlayan modeli bitirir, sonra "kaç poligon oldu?" diye bakar. Usta ise modelin ekranda ne kadar yer kaplayacağını baştan bilir ve bütçeyi ona göre ayırır. Çünkü oyun için poligon sayısı bir başarı değil, bir maliyettir.

Unity kılavuzu bu kararı ekran üzerinden anlatır: bir bina bir karede bütün oyun görüntüsünü kaplayabilir; oyuncu uzaklaştığında aynı bina ekranda birkaç piksel kalır ama Unity yine aynı mesh'i çizmek zorundadır [k1]. LOD çözümü, nesne ekranda küçüldükçe iş yükünü azaltır [k1].

Bu yüzden doğru soru "kaç poligon?" değil, "bu nesne ekranda ne kadar yer kaplıyor ve hangi mesafeden görülüyor?" sorusudur. Bütçe, kameranın ve ekranın kararıdır; sanatçının gururu değil.

LOD: aynı nesnenin ekran payına göre üç hâli

LOD (level of detail), aynı nesnenin farklı ayrıntı seviyelerinde hazırlanmasıdır. Unity kılavuzu, nesne ekranda küçüldükçe şu yollarla iş yükünün azaltılabildiğini söyler: çizilen poligon sayısını azaltmak, malzeme sayısını ya da karmaşıklığını azaltmak, Mesh Renderer bileşenlerinin sayısını azaltmak [k1].

Kılavuz LOD'ları indeksle adlandırır: LOD0 en ayrıntılı seviyedir; LOD1, LOD2 ve sonrakiler giderek daha az detay taşır [k1]. Yani LOD0 "en iyi model" değil, "en yakın model"dir. LOD2 de "kötü model" değil, "uzaktan görünen model"dir.

Burada gizli kural şudur: LOD bir poligon sayısı değil, bir ekran kararıdır. Aynı nesne, ekranın %50'sini kapladığında LOD0, %5'ini kapladığında LOD2 olabilir. Seviyeler modelin değil, kameranın mesafesine göre devreye girer [k1].

Bütçe tablosu: kahraman, eşya, arka plan

Bir sahneyi bütçeye bağlamanın en basit yolu, nesneleri ekran payına göre üç kovaya ayırmaktır. Kahraman sürekli yakın planda görünen nesnedir; en yüksek bütçeyi alır. Eşya orta mesafede görünür; orta bütçe. Arka plan uzaktan görünür; en düşük bütçe.

Bu üç kova, LOD kararıyla birlikte yazılır: kahraman için LOD0/1/2, eşya için LOD0/1, arka plan için tek LOD yeterli olabilir. Unity kılavuzu, iş yükünün yalnız poligonla değil malzeme ve renderer sayısıyla da azaltılabildiğini söylediği için bütçeye "kaç malzeme?" satırı da eklenir [k1].

Bütçe yazılı değilse herkes kendi yorumunu uygular. "Bu ağaç 800 üçgen, 1 malzeme, LOD2'de 120 üçgen" gibi tek satırlık bir hedef, modelin her aşamasında aynı soruyu sormayı sağlar: bu eklediğim şey hangi kovada ve hangi LOD'da görünecek?

Bütçe tablosu bir kez yazılıp unutulmaz; sahne değiştikçe güncellenir. Kamera yaklaşırsa kahraman kovası büyür, uzaklaşırsa arka plan kovası küçülür. Tablo, kararın hafızasıdır.

Decimate bir kurtarma aracıdır, plan değil

Blender'ın Decimate değiştiricisi, heykel ya da alt bölme sonrası oluşan yüksek poligon sayısını düşürür [k2]. Yani elinizde zaten çok detaylı bir model varsa ve sayıyı aşağı çekmek istiyorsanız işe yarar.

Ama Decimate bir plan değildir. Çünkü sonradan küçültme, silueti ve kenar akışını bozabilir; deforme olacak bir karakterde topolojiyi tahmin edilemez hâle getirir. İyi modelci, bütçeyi baştan koyar ve modeli o bütçeye göre kurar; Decimate'i yalnızca acil durumlarda ya da statik eşyalarda kullanır [k2].

Buradaki gizli kural şudur: poligonu sonradan silmek, kararı sonradan vermek demektir. Karar sonradan verilirse siluet, UV ve topoloji birlikte zarar görür. Bütçe baştan verilirse model zaten doğru sayıda doğar.

Fark et: yakın plan ve uzak plan aynı model değildir

Aşağıdaki şemada aynı bekçi üç LOD seviyesinde gösteriliyor. LOD0 yakın plan içindir: 12.000 üçgen, kemer tokası ve dikişler modellenmiş. LOD1 orta mesafe: 3.000 üçgen, küçük detaylar normal haritasına geçmiş. LOD2 uzak plan: 700 üçgen, yalnız siluet ve büyük kırılmalar kalmış.

Fark et: LOD2'de bekçi hâlâ bekçi gibi duruyor; çünkü siluet korunmuş. Kaybolan şey siluet değil, yakından bakınca görülen küçük detaylar. Ekranın %10'unda bu detaylar zaten birkaç piksele düşer; çizmek anlamsızdır [k1].

İkinci fark: LOD0 ile LOD2 arasındaki üçgen farkı 17 kat, ama uzaktan görüntüdeki fark neredeyse yok. Oyunun kazancı buradadır: görünmeyen detayı çizmemek. Bütçe, "daha az güzel" değil, "görünen kadar güzel" demektir.

Üçüncü fark: LOD seviyeleri yalnız poligonu değil, malzeme ve renderer sayısını da azaltabilir [k1]. Uzak planda üç malzemeyi tek malzemeye indirmek, poligonu yarıya indirmek kadar büyük kazanç olabilir.

Bu yüzden LOD üretmek, modeli üç kez yapmak değil, aynı siluetin üç maliyetini bilmek demektir. Seviyeler arasındaki geçişte siluet korunursa fark ekranda görünmez; korunmazsa nesne uzaklaşırken "zıplar".

Bu notlar hukuki danışmanlık değildir; güncel mevzuatı resmî kaynaktan kontrol edin.