Zamanlama ve Aralama
Zamanlama bir hareketin kaç kare sürdüğüdür; aralama ise çizimler arasındaki mesafedir. İkisi birlikte hareketin hızını, ağırlığını ve karakterini belirler. Bu ders, aynı iki pozun farklı hikâyeler anlatmasını konu alır.
İki ayrı ayar: süre ve mesafe
Zamanlama, bir hareketin toplam kaç kare sürdüğüdür. Aralama, art arda gelen çizimler arasındaki mesafedir. Bir topun A noktasından B noktasına gitmesi 12 kare sürebilir; bu zamanlamadır. O 12 karenin ilk yarısında topun az, ikinci yarısında çok yol alması ise aralamadır.
Yeni başlayanlar genellikle yalnız zamanlamayı değiştirir: hareketi hızlandırmak için kare sayısını azaltır. Oysa aynı kare sayısında aralamayı değiştirmek, hareketin "nerede hızlandığını" anlatır. Profesyonel animatör önce zamanlamayı kurar, sonra aralamayı çizer.
Yavaş giriş, yavaş çıkış
Gerçek nesneler aniden maksimum hıza çıkmaz; hızlanır ve yavaşlar. Animasyonda bunu, hareketin başındaki ve sonundaki çizimleri birbirine yaklaştırarak yaparız. Buna yavaş giriş / yavaş çıkış denir. Ortadaki çizimler seyrek, kenardakiler sık olduğunda hareket yumuşak başlar ve yumuşak biter.
Bu, bir yayın tepesinde topun neden bir an duruyormuş gibi göründüğünü de açıklar: yerçekimi onu yavaşlatır, animatör de kareleri sıklaştırarak bu yavaşlamayı görünür kılar. Aynı mantık kapı kapanması, baş çevirme, göz kırpma gibi küçük hareketlerde de geçerlidir.
Aynı iki poz, üç farklı hikâye
Şemadaki üç satırda da top aynı iki nokta arasında gidiyor ve toplam süre aynı. Üst satırda aralıklar eşit: top sabit hızda, bir makine gibi ilerliyor. Orta satırda başta ve sonda sık, ortada seyrek: top fırlatılmış gibi hızlanıp yavaşlıyor. Alt satırda başta çok sık, sonda çok seyrek: top ağır bir şey gibi zorlukla harekete geçip sonra hızlanıyor.
İşte gizli kural: izleyici mesafeyi hız olarak okur. Size "ağırlık" hissini veren şey çizdiğiniz topun büyüklüğü değil, kareler arasındaki boşluktur. Bu yüzden iki animatör aynı topu çizse bile biri kurşun, diğeri pinpon topu yapabilir.
Fark et: tutma da bir zamanlama aracıdır
Bir pozu birden fazla kare ekranda tutmak, o pozun "nefes almasını" sağlar. JamFlip'te seçili kareyi 1 ile 12 kare arasında tutabilirsiniz. Ama tutmayı abartmak hareketi durdurur; az tutmak ise pozu görünmez kılar.
Kural şudur: tutma, hareketin içinde bir vurgu olmalıdır. Bir karakter kapıyı açmadan önce bir an duruyorsa, o duraklama izleyiciye "şimdi bir şey olacak" der. Aynı duraklamayı her poza koyarsanız sahne ritmini kaybeder.
Profesyoneller neden zamanlama şeması çizer
Klasik prodüksiyonda animatör, anahtar pozların arasına hangi karelerin geleceğini küçük bir şema ile çizer: çizgiler, noktalar ve numaralar. Böylece ara kareyi çizen kişi, sanatçının kafasındaki hızlanmayı tahmin etmek zorunda kalmaz.
Dijital araçlarda bu şemanın yerini eğri editörleri ve ara kare hesaplama alır; ama mantık aynıdır. JamTon'da anahtarlar arasındaki geçişin Yumuşak, Doğrusal ya da Basamak olması, bu şemanın dijital karşılığıdır. Yani zamanlama, sadece "kaç kare" değil, "hangi karede ne kadar hız" sorusudur.
Tutma ile aralamayı karıştırmamak
Aralama ile tutma çoğu zaman birbirine karıştırılır. Aralama, iki ayrı çizim arasındaki mesafedir; tutma ise aynı çizimin kaç kare ekranda kaldığıdır. Bir pozu 3 kare tutmak, o pozu 3 kare boyunca dondurmak demektir; ara kare koymak ise pozu değiştirmektir.
Bu ayrım, sahnenin okunurluğunu doğrudan etkiler. Hızlı bir hareketin ortasında bir pozu 3-4 kare tutarsanız, izleyici o pozu net görür; ama hareket de durur. Yavaş bir harekette aynı tutma, neredeyse fark edilmez. Yani tutmanın etkisi, hareketin hızına bağlıdır.
JamFlip'te tutma değerini 1'den 12'ye kadar ayarlayabilirsiniz. Yeni başlarken tutmayı çoğunlukla 1 bırakın; yalnız vurgu istediğiniz pozlarda artırın. Tutma sayısını artırdıkça kare sayısının da arttığını unutmayın; toplam süre değişir.
Sayıyla aralama: 12 karelik bir tarif
Aralamayı soyut bırakmamak için küçük bir hesap yapalım. Bir top 12 karede 120 birim yol alsın. Eşit aralamada her karede 10 birim ilerler: 10, 20, 30, 40... Bu, sabit hız demektir. Yavaş giriş-çıkış istiyorsak karelerin konumlarını değiştiririz: 2, 5, 10, 18, 28, 38, 48, 60, 72, 84, 100, 120 gibi. İlk karelerde az, ortada çok yol alınır; son karelerde tekrar azalır.
Bu sayıları çizim sırasında ölçmek zorunda değilsiniz; ama kafanızda böyle bir eğri olması, "şuraya bir kare daha koyayım" kararını tahminden çıkarır. JamFlip'te onion skin'i açtığınızda bu sayıların görsel karşılığını görürsünüz: sık kareler kısa mesafe, seyrek kareler uzun mesafe.
Aynı hesabı tersinden de kullanabilirsiniz. Elinizde 12 karelik bir hareket varsa ve "fazla yavaş" diyorsanız, kareleri silmek yerine toplam süreyi kısaltmayı deneyin. Bazen sorun aralama değil, zamanlamadır; ikisini ayırt etmek için önce toplam süreyi, sonra dağılımı değiştirin.
Bu notlar hukuki danışmanlık değildir; güncel mevzuatı resmî kaynaktan kontrol edin.