Döşeme ve Karolar: Kenar Komşusunu Bilir

Bir karo tek başına çizilmez; yanına gelecek kopyasıyla birlikte çizilir. Kenar pikselleri öbür kenarı bilmiyorsa haritada ızgara gibi bir dikiş görünür. Bu ders sarmal düşünmeyi, 3×3 testini, karo boyu kararını ve JamPixie'nin döşeme haritasını gösteriyor.

Karo ve tileset nedir

Karo (tile), bir haritanın ızgarasındaki tek hücreye yerleşen küçük resimdir. Aseprite belgesi bunu net söyler: döşeme haritasında her ızgara hücresi, tileset içindeki bir karoya referanstır. Yani harita piksellerden değil, karo indekslerinden kurulur; aynı karo yüzlerce yerde tekrar kullanılabilir.

Bu tanım işin ekonomisini açıklar. Wikipedia'nın tile-based video game maddesi de oynanabilir alanın küçük kare görsellerden, yani karolardan kurulduğunu ve kullanılabilir karoların tümüne tileset dendiğini söyler. Bir ormanı binlerce ağaç pikseliyle değil, onlarca iyi karo ve bir harita ile kurarız. Tasarım kararı bu yüzden ikiye ayrılır: karo neye benzeyecek, harita nasıl dizilecek?

Kenar, öbür kenarı bilmeli

Bir karo yanına kopyalandığında sağ kenarı, komşusunun sol kenarına değer. Eğer iki kenar birbirini tamamlamıyorsa ortaya ince bir çizgi çıkar. Tek karonun içinde görünmeyen bu çizgi, haritada yüzlerce kez tekrarlanınca bütün zemini bir çitle bölünmüş gibi gösterir.

Çözüm, karoyu sarmal (torus) düşünmektir: sol kenar sağ kenarın devamı, üst kenar alt kenarın devamıdır. Çimen, taş ya da dalga deseni kenardan taşıp öbür taraftan girmelidir. Wang karoları da aynı fikri resmi bir dile çevirir: kare karoların her kenarı bir renkle işaretlenir ve yalnız eşleşen renkli kenarlar yan yana getirilir. Piksel sanatta bu, kenar piksellerinin komşuyla aynı değeri ve dokuyu sürdürmesi demektir.

3×3 testi ve sarmal kaydırma

Sarmalı gözle doğrulamanın en hızlı yolu karoyu 3×3 tekrarlamaktır. Ortadaki karo, dört komşusuyla aynı anda temas eder; dikiş varsa tam burada görünür. JamPixie'nin Önizleme panelindeki Döşeme kutusu bunu yapar: kareyi 3×3 olarak basar. Haritaya girmeden önce bu kutuya bakmak, sonradan yüzlerce karoyu düzeltmekten ucuzdur.

Kenarı elle çizmenin pratik yolu kaydırmadır. JamPixie'de Görüntü → Kaydır → 1 px (döşeme; Shift+ok) komutu çizimi sarmal olarak kaydırır: sağdan çıkan piksel soldan girer. Karoyu yarı yarıya kaydırıp dikişin artık tuvalin ortasında olduğu yerde deseni düzeltir, sonra aynı komutla geri kaydırırız. Böylece kenarlar değil, komşuluk ilişkisi çizilmiş olur. Bu yöntem, kenarı körlemesine boyamaktan çok daha güvenilirdir.

Komşu maskesi ve otomatik eşleme

Haritada her karo dört komşusuna göre farklı görünmelidir: üstü boş olan çimenin üst kenarı açık, dört yanı dolu olanın her yanı kapalıdır. Bunu elle seçmek yorucudur; bu yüzden otomatik eşleme (autotile) vardır. Yöntem, dört komşunun dolu/boş durumunu bir maskeye çevirmek ve o maskeye karşılık gelen karoyu seçmektir.

JamPixie'de Otomatik tile eşleme kutusu, seçili karodan sonraki 16 karoyu komşu maskesine göre kullanır: üst 1, sağ 2, alt 4, sol 8. Yani tileset'te bir "blob" bloğu kurulur ve haritaya karo koyarken doğru kenar varyantı kendiliğinden seçilir. Aseprite de döşeme haritalarında karo içeriği ile harita bilgisini ayrı tutar; bu ayrım, aynı görselin farklı yerlerde yeniden kullanılmasını sağlar. Otomatik eşleme bir kolaylıktır, sihir değil: 16 varyantın doğru sırada çizilmesi gerekir.

Karo boyu bir ölçek kararıdır

Karo boyu yalnız teknik bir sayı değildir; sahnenin ne kadar ayrıntı taşıyacağını belirler. 8 piksellik karo çok tekrar eder ve geniş alanlarda desen çabuk belli olur; 32 piksellik karo daha zengindir ama aynı harita için daha çok çizim ve daha büyük tileset ister. JamPixie 8, 16, 24, 32 ve 64 piksel karo boylarını sunar; harita genişliği 30–180, yüksekliği 17–68 hücre arasındadır.

Karar, karakterin boyuna göre verilir. 32 piksellik bir karakterin yanında 8 piksellik karo, karakterin dört karoya sığması demektir; bu, dünyayı dev gibi gösterir. 16 piksel genellikle dengedir: karakter iki karo boyunda kalır, tek karo içinde hem doku hem kenar anlatılabilir. Kural şudur: karo, sahnenin en küçük anlamlı birimini taşıyacak kadar büyük, tekrarı gizleyecek kadar küçük olmalıdır.

JamPixie'de döşeme haritası

Döşeme düğmesi harita penceresini açar. Solda tileset önizlemesi, Tuvalden oluştur ve PNG içe al düğmeleri, Karo boyu seçimi ve seçili karonun JamGame harfi vardır. Ortada harita ızgarası: sol tık seçili karoyu koyar, sağ tık ya da sürükleme siler, yerleşim hücrelere oturur. Sağda harita genişliği/yüksekliği, otomatik eşleme, Haritayı temizle ve Tuvale aktar bulunur.

Dışa aktarma üç biçimdedir: Tileset PNG (karoların tek görseli), Harita JSON (JamGame) (karo indeksleri ve jamoyun.harita satırları) ve Harita PNG (haritanın düz görüntüsü). JSON'daki harf alanı, her karonun oyun motorunda hangi karakterle temsil edileceğini söyler. Bu yüzden karo çizerken yalnız görüntüyü değil, oyunun okuyacağı veriyi de tasarlamış oluruz.

Fark et: dikişli ve kesintisiz karo

Ekli şemada aynı çim dokusu iki kez 3×3 tekrarlanıyor. Soldaki karoya dört kenarına koyu bir çerçeve çizilmiş; tek karede zararsız görünen bu çerçeve, tekrarda bütün zemini bir ızgaraya çeviriyor. Sağdaki karoda kümeler kenardan öbür kenara taşmış; 3×3'te dikiş yok, doku tek bir yüzey gibi akıyor.

Dersin gizli kuralı: karo, tek başına bir resim değil, bir komşuluk sözleşmesidir. Bu yüzden bir karoyu beğenmediğimizde önce 3×3'e bakmalıyız. Tek karede güzel duran kenar süsü, tekrarda çit olur; tek karede görünmeyen bir süreklilik, haritada bütün dokuyu taşır.

Bu notlar hukuki danışmanlık değildir; güncel mevzuatı resmî kaynaktan kontrol edin.