Limited Şirket

Limited şirketin tanımı ve sınırlı sorumluluk, ortak sayısı ve tek ortaklı yapı, kuruluş şekli ve esas sermaye, pay defteri ve pay devri, genel kurulun yetkileri, müdürlerin yönetim ve temsil yetkisi ile ortaklıktan çıkma.

Limited şirketin tanımı ve sorumluluk rejimi

Limited şirket, bir veya daha çok gerçek veya tüzel kişi tarafından bir ticaret unvanı altında kurulur; esas sermayesi belirli olup bu sermaye esas sermaye paylarının toplamından oluşur. Ortaklar, şirket borçlarından sorumlu olmayıp sadece taahhüt ettikleri esas sermaye paylarını ödemekle ve şirket sözleşmesinde öngörülen ek ödeme ve yan edim yükümlülüklerini yerine getirmekle yükümlüdür.

Şirket, borç ve yükümlülükleri dolayısıyla sadece malvarlığıyla sorumludur. Bu iki hüküm birlikte limited şirketin temel avantajını kurar: Ortak, kural olarak koymayı taahhüt ettiği sermayeden fazlasını kaybetmez.

Ancak sorumluluğun sınırlı olması, ortakların her türlü yükümlülükten muaf olduğu anlamına gelmez. Şirket sözleşmesiyle ek ödeme ve yan edim yükümlülükleri öngörülebilir. Ayrıca sermaye borcunun ödenmemesi, hukuka aykırı kâr dağıtımı ve hileli işlemler gibi hâllerde ortakların sorumluluğu gündeme gelebilir.

Limited şirket, kanunen yasak olmayan her türlü ekonomik amaç ve konu için kurulabilir. Bu yönüyle anonim şirkete benzer; ayrılık, payların devri, organ yapısı ve ortak sayısındaki sınırlardadır.

Ortak sayısı ve tek ortaklı limited şirket

Limited şirkette ortakların sayısı elliyi aşamaz. Bu üst sınır, şirketin daha kapalı ve kişisel ilişkilere dayanan yapısını yansıtır.

Ortak sayısı bire düşerse kanun özel bir bildirim rejimi uygular: Durum, bu sonucu doğuran işlem tarihinden itibaren yedi gün içinde müdürlere yazıyla bildirilir. Müdürler, bildirimin alınması tarihinden başlayarak yedinci günün sonuna kadar şirketin tek ortaklı olduğunu, bu ortağın adını, yerleşim yerini ve vatandaşlığını tescil ve ilan ettirirler; aksi hâlde doğacak zarardan sorumlu olurlar. Aynı yükümlülük, şirketin bir ortakla kurulduğu hâllerde de geçerlidir.

Tek ortaklı yapıya ilişkin iki sınır vardır:

- Şirket, tek ortağının kendisinin olacağı bir şirkete dönüşeceği sonucunu doğuracak şekilde esas sermaye payını iktisap edemez.
- Tek ortaklı limited şirkette, sözleşmenin yapılması sırasında şirket tek ortak tarafından temsil edilse bile kanunun öngördüğü temsil kuralları uygulanır.

Bu düzenlemeler, tek kişilik yapının şeffaflığını ve alacaklıların bilgi edinmesini sağlar.

Kuruluş, şekil ve esas sermaye

Şirket sözleşmesinin yazılı şekilde yapılması ve kurucular tarafından ticaret sicili müdürlüğünde yetkilendirilmiş personelin huzurunda imzalanması şarttır. Şirket, kurucuların kanuna uygun olarak düzenlenmiş bulunan, sermayenin tamamını ödemeyi şartsız olarak taahhüt ettikleri ve ticaret sicili müdürlüğünde yetkilendirilmiş personelin huzurunda imzaladığı şirket sözleşmesinde limited şirket kurma iradelerini açıklamalarıyla kurulur.

Şirket sözleşmesinin tamamı, imza tarihini izleyen otuz gün içinde şirketin merkezinin bulunduğu yer ticaret siciline tescil ve Türkiye Ticaret Sicili Gazetesi'nde ilan olunur.

Esas sermaye bakımından kanun alt sınır koyar: Limited şirketin esas sermayesi kanunda gösterilen tutardan az olamaz; bu en az tutar Cumhurbaşkanınca on katına kadar artırılabilir. Tutar güncellenebildiği için uygulamada yürürlükteki metne bakılır.

Kuruluşta üç adım ayırt edilir:

1. Şirket sözleşmesinin sicil personeli huzurunda imzalanması.
2. Sermayenin tamamının taahhüt edilmesi.
3. Tescil ve ilan.

Bu adımlar tamamlanmadan şirket tüzel kişilik kazanmaz.

Pay defteri ve esas sermaye payının devri

Şirket, esas sermaye paylarını içeren bir pay defteri tutar. Ortakların adları ve adresleri, her ortağın sahip olduğu esas sermaye payının sayısı, payların devirleri ve geçişleri, itibarî değerleri, grupları ile paylar üzerindeki intifa ve rehin hakları ve bunların sahiplerinin adları ve adresleri bu deftere yazılır. Ortaklar pay defterini inceleyebilir.

Esas sermaye payının devri ve devir borcunu doğuran işlemler yazılı şekilde yapılır ve tarafların imzaları noterce onanır. Devir sözleşmesinde ek ödeme ve yan edim yükümlülükleri, rekabet yasağı ağırlaştırılmış veya tüm ortakları kapsayacak biçimde genişletilmişse bu husus, önerilmeye muhatap olma, önalım, geri alım ve alım hakları ile sözleşme cezasına ilişkin koşullar da gösterilir.

Payların geçişlerinin tescil edilmesi için şirket müdürleri ticaret siciline başvurur. Başvurunun otuz gün içinde yapılmaması hâlinde ayrılan ortak, adının bu paylarla ilgili olarak silinmesi için ticaret siciline başvurabilir. Sicil kaydına güvenen iyiniyetli üçüncü kişiler korunur.

Dış ticaret işletmesi açısından pay devri, ortaklık yapısını ve temsil yetkisini değiştirebilir. Bu nedenle devir öncesinde pay defteri, şirket sözleşmesi ve sicil kaydı birlikte incelenmelidir.

Genel kurul ve oy hakkı

Genel kurulun devredilemez yetkileri kanunda sayılmıştır. Bunlar arasında şirket sözleşmesinin değiştirilmesi, müdürlerin atanmaları ve görevden alınmaları, denetçilerin atanmaları ve görevden alınmaları, yılsonu finansal tabloları ile yıllık faaliyet raporunun onaylanması, kâr payı hakkında karar verilmesi, müdürlerin ücretlerinin belirlenmesi ve ibraları, esas sermaye paylarının devirlerinin onaylanması ve bir ortağın şirketten çıkarılması için mahkemeden istemde bulunulması yer alır.

Oy hakkı, esas sermaye paylarının itibarî değerine göre hesaplanır. Şirket sözleşmesinde daha yüksek bir tutar öngörülmemişse her yirmibeş Türk Lirası bir oy hakkı verir. Ancak şirket sözleşmesiyle birden fazla paya sahip ortakların oy hakları sınırlandırılabilir; ortak en az bir oy hakkını haizdir. Şirket sözleşmesinde açıkça düzenlenmişse yazılı oy da verilebilir.

Kanun, oy hakkının kullanılamayacağı hâlleri de belirler: Herhangi bir şekilde şirket yönetimine katılmış bulunanlar müdürlerin ibralarına ilişkin kararlarda oy kullanamaz; şirketin kendi esas sermaye payını iktisabına ilişkin kararlarda payı devreden ortak oy kullanamaz; ortağın bağlılık yükümüne veya rekabet yasağına aykırı faaliyetlerde bulunmasını onaylayan kararlarda ilgili ortak oy kullanamaz. Anonim şirket genel kurul kararlarının butlanına ve iptaline ilişkin hükümler limited şirketlere kıyas yoluyla uygulanır.

Yönetim, temsil ve ortaklıktan çıkma

Şirketin yönetimi ve temsili şirket sözleşmesi ile düzenlenir. Şirket sözleşmesiyle yönetim ve temsil, müdür sıfatını taşıyan bir veya birden fazla ortağa veya tüm ortaklara ya da üçüncü kişilere verilebilir. En azından bir ortağın şirketi yönetim hakkının ve temsil yetkisinin bulunması gerekir. Şirketin müdürlerinden biri tüzel kişi olduğu takdirde, bu kişi görevi tüzel kişi adına yerine getirecek bir gerçek kişiyi belirler.

Şirketin birden fazla müdürü varsa, bunlardan biri genel kurul tarafından müdürler kurulu başkanı olarak atanır. Müdürlerin temsil yetkilerinin kapsamına, yetkinin sınırlandırılmasına, imzaya yetkili olanların belirlenmesine ve imza şekline anonim şirkete ilişkin hükümler kıyas yoluyla uygulanır.

Müdürler ortaklara eşit şartlar altında eşit işlem yaparlar. Şirketin yönetimi ve temsili ile yetkilendirilen kişinin görevini yerine getirirken işlediği haksız fiilden şirket sorumludur.

Ortaklıktan çıkma bakımından iki yol vardır:

- Sözleşmeye dayalı çıkma: Şirket sözleşmesi ortaklara çıkma hakkı tanıyabilir ve bu hakkın kullanılmasını belirli şartlara bağlayabilir.
- Haklı sebeple çıkma: Her ortak, haklı sebeplerin varlığında şirketten çıkmasına karar verilmesi için dava açabilir.

Mahkeme, istem üzerine dava süresince davacının ortaklıktan doğan hak ve borçlarının bazılarının veya tümünün dondurulmasına ya da durumunun teminat altına alınmasına karar verebilir.

Bu notlar hukuki danışmanlık değildir; güncel mevzuatı resmî kaynaktan kontrol edin.