Yağma ve Mala Zarar Verme

Yağma suçunun cebir ve tehditle işlenişini, nitelikli hâllerini, daha az cezayı gerektiren durumları, mala zarar verme suçunu ve ibadethanelere zarar vermeyi açıklar.

Yağma suçunun tanımı

Yağma, TCK m. 148’de düzenlenmiştir. Korunan hukukî yarar, malvarlığı ile birlikte kişinin irade ve hareket özgürlüğüdür. m. 148/1 uyarınca bir başkasını, kendisinin veya yakınının hayatına, vücut veya cinsel dokunulmazlığına yönelik bir saldırı gerçekleştireceğinden ya da malvarlığı itibarıyla büyük bir zarara uğratacağından bahisle tehdit ederek veya cebir kullanarak, bir malı teslime veya malın alınmasına karşı koymamaya mecbur kılan kişi, altı yıldan on yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır. Yağma, hırsızlığın cebir veya tehditle işlenen ağır biçimidir. Cebir, mağdurun fizikî direncini kırar; tehdit, gelecekteki bir saldırıyla korkutur. Tehdidin hayata, vücuda, cinsel dokunulmazlığa veya malvarlığına yönelik olması gerekir. Mecbur kılma, mağdurun malı teslim etmesi veya alınmasına karşı koymamasıdır. Fail, herhangi bir kişi olabilir. Manevî unsur, kast ve yarar sağlama maksadıdır. Yağma, resen soruşturulan bir suçtur.

Senet vermeye mecbur kılma ve cebir sayılan hâller

m. 148/2 uyarınca cebir veya tehdit kullanılarak mağdurun, kendisini veya başkasını borç altına sokabilecek bir senedi veya var olan bir senedin hükümsüz kaldığını açıklayan bir vesikayı vermeye, böyle bir senedin alınmasına karşı koymamaya, ilerde böyle bir senet haline getirilebilecek bir kağıdı imzalamaya veya var olan bir senedi imha etmeye veya imhasına karşı koymamaya mecbur edilmesi halinde de aynı ceza verilir. Bu hüküm, mağdurun borç altına sokulması veya mevcut bir borcun ortadan kaldırılması amacıyla işlenen yağmayı kapsar. Senet, kıymetli evrak niteliğinde olabileceği gibi adi senet de olabilir. m. 148/3 uyarınca mağdurun, herhangi bir vasıta ile kendisini bilmeyecek ve savunamayacak hale getirilmesi de, yağma suçunda cebir sayılır. Uyuşturucu, alkol veya ilaç verilerek mağdurun bilinçsiz hâle getirilmesi cebir sayılır. Bu düzenleme, mağdurun fizikî direncinin kırılmasının tek yolunun şiddet olmadığını kabul eder. Bu hâllerde yağma hükümleri uygulanır; hırsızlık hükümleri uygulanmaz.

Nitelikli yağma

m. 149, nitelikli yağma hâllerini düzenler. Buna göre yağma suçunun silahla, kişinin kendisini tanınmayacak bir hale koyması suretiyle, birden fazla kişi tarafından birlikte, yol kesmek suretiyle ya da konutta, işyerinde veya bunların eklentilerinde, beden veya ruh bakımından kendisini savunamayacak durumda bulunan kişiye karşı, var olan veya var sayılan suç örgütlerinin oluşturdukları korkutucu güçten yararlanılarak, suç örgütüne yarar sağlamak maksadıyla veya gece vaktinde işlenmesi hâlinde fail hakkında on yıldan onbeş yıla kadar hapis cezasına hükmolunur. Yol kesme, ulaşım güzergâhının kesilmesi suretiyle yağmadır. Konutta veya işyerinde işlenmesi, mağdurun kaçma imkânının kısıtlı olması nedeniyle ağırlaştırılmıştır. Örgüt gücünden yararlanma, mağdurda daha büyük korku yaratır. Suç örgütüne yarar sağlama, örgüt faaliyeti kapsamında işlenen yağmayı kapsar. Gece vakti, güneşin batmasından doğmasına kadar olan süredir. m. 149/2 uyarınca yağma suçunun işlenmesi sırasında kasten yaralama suçunun neticesi sebebiyle ağırlaşmış hallerinin gerçekleşmesi durumunda, ayrıca kasten yaralama suçuna ilişkin hükümler uygulanır; bu, gerçek içtima öngörür.

Daha az cezayı gerektiren hâller

m. 150, yağmada daha az cezayı gerektiren hâlleri düzenler. m. 150/1 uyarınca kişinin bir hukuki ilişkiye dayanan alacağını tahsil amacıyla tehdit veya cebir kullanması halinde, ancak tehdit veya kasten yaralama suçuna ilişkin hükümler uygulanır. Yani gerçek bir alacağın tahsili amacıyla cebir veya tehdit kullanılması yağma oluşturmaz; fail tehdit veya kasten yaralama suçundan cezalandırılır. Bu hükmün uygulanması için alacağın hukukî bir ilişkiye dayanması ve gerçek olması gerekir. Alacak gerçek değilse veya miktarı gerçek alacağı aşıyorsa yağma hükümleri uygulanır. m. 150/2 uyarınca yağma suçunun konusunu oluşturan malın değerinin azlığı nedeniyle, verilecek ceza üçte birden yarıya kadar indirilebilir. Malın değerinin azlığı, hâkimin takdirine bırakılmıştır; indirim zorunlu değildir. Bu düzenleme, hırsızlıktaki m. 145 ile paraleldir; ancak yağmada indirim oranı üçte birden yarıya kadardır.

Mala zarar verme suçu

Mala zarar verme, TCK m. 151’de düzenlenmiştir. Korunan hukukî yarar, mülkiyet hakkıdır. m. 151/1 uyarınca başkasının taşınır veya taşınmaz malını kısmen veya tamamen yıkan, tahrip eden, yok eden, bozan, kullanılamaz hale getiren veya kirleten kişi, mağdurun şikayeti üzerine, dört aydan üç yıla kadar hapis veya adlî para cezası ile cezalandırılır. Mala zarar verme, taşınır ve taşınmaz mallar hakkında işlenebilir. Hareket, malın yıkılması, tahrip edilmesi, yok edilmesi, bozulması, kullanılamaz hâle getirilmesi veya kirletilmesidir. Manevî unsur kasttır; taksirle mala zarar verme kural olarak cezalandırılmaz. Fiil, mağdurun şikâyetine bağlıdır. Zarar, önemsiz düzeydeyse suç oluşmayabilir. Fail, herhangi bir kişi olabilir. Malın değeri, cezanın belirlenmesinde dikkate alınır. Mala zarar verme ile hırsızlık arasındaki fark, malın alınması ile tahrip edilmesi arasındadır.

Nitelikli mala zarar verme ve ibadethanelere zarar verme

m. 152/1, nitelikli mala zarar verme hâllerini düzenler. Buna göre suçun kamu kurum ve kuruluşlarına ait, kamu hizmetine tahsis edilmiş veya kamunun yararlanmasına ayrılmış yer, bina, tesis veya diğer eşya hakkında, yangına, sel ve taşkına, kazaya ve diğer felaketlere karşı korunmaya tahsis edilmiş her türlü eşya veya tesis hakkında, her türlü dikili ağaç, fidan veya bağ çubuğu hakkında, sulamaya, içme sularının sağlanmasına veya afetlerden korumaya yarayan tesisler hakkında, grev veya lokavt hallerinde işverenlerin veya işçilerin veya sendikaların maliki olduğu veya kullanımında olan bina, tesis veya eşya hakkında, siyasi partilerin, kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşlarının maliki olduğu veya kullanımında olan bina, tesis veya eşya hakkında veya sona ermiş olsa bile, görevinden ötürü öç almak amacıyla bir kamu görevlisinin zararına olarak işlenmesi hâlinde fail hakkında bir yıldan dört yıla kadar hapis cezasına hükmolunur. m. 152/2 uyarınca yakarak, yakıcı veya patlayıcı madde kullanarak, toprak kaymasına, çığ düşmesine, sel veya taşkına neden olmak suretiyle veya radyasyona maruz bırakarak, nükleer, biyolojik veya kimyasal silah kullanarak işlenmesi hâlinde ceza bir katına kadar artırılır. m. 153, ibadethanelere ve mezarlıklara zarar vermeyi ayrı bir suç olarak düzenler; temel ceza bir yıldan dört yıla kadar hapistir.

Bu notlar hukuki danışmanlık değildir; güncel mevzuatı resmî kaynaktan kontrol edin.