Konkordato
Konkordatonun amacını, ön projeyi, geçici ve kesin mühleti, komiserin görevlerini, mühletin alacaklılar üzerindeki etkilerini, alacaklılar toplantısını, tasdik şartlarını, konkordatonun hükümlerini ve feshini ele alır.
Konkordatonun amacı ve yetkili mahkeme
Konkordato, borçlunun alacaklılarıyla anlaşarak borçlarını yeniden yapılandırmasını sağlayan ve iflasın yerine geçebilen bir kurumdur. Borçlarını vadesi geldiği hâlde ödeyemeyen veya vadesinde ödeyememe tehlikesi altında bulunan herhangi bir borçlu, vade verilmek veya tenzilat yapılmak suretiyle borçlarını ödeyebilmek veya muhtemel bir iflastan kurtulmak için konkordato talep edebilir (m. 285). Yalnız borçlu değil, iflas talebinde bulunabilecek her alacaklı da gerekçeli bir dilekçeyle borçlu hakkında konkordato işlemlerinin başlatılmasını isteyebilir (m. 285).
Yetkili ve görevli mahkeme, iflasa tabi borçlu için iflas takibinde yetkili yerin, iflasa tabi olmayan borçlu için yerleşim yerinin asliye ticaret mahkemesidir (m. 285). Konkordato talebinde bulunan, Adalet Bakanlığı tarafından yürürlüğe konulan tarifede belirtilen konkordato gider avansını yatırmaya mecburdur (m. 285). Konkordato, iflasa tabi olmayan borçlulara da açık olduğundan, iflas hukukundan bağımsız bir yeniden yapılandırma yolu olarak işlev görür.
Ön proje ve konkordato talebine eklenecek belgeler
Konkordato talebi ciddi bir hazırlık gerektirir; borçlu talebine birtakım belgeleri ekler (m. 286). Bunların başında konkordato ön projesi gelir. Ön projede borçlunun borçlarını hangi oranda veya vadede ödeyeceği, alacaklıların alacaklarından hangi oranda vazgeçmiş olacakları, ödemeler için borçlunun mevcut mallarını satıp satmayacağı ve faaliyetine devam edebilmesi için gerekli malî kaynağın sermaye artırımı veya kredi temini yoluyla yahut başka bir yöntemle nasıl sağlanacağı gösterilir (m. 286).
Ön proje, konkordatonun alacaklılar açısından güvenilir olup olmadığını ortaya koyar. Belgelerin eksikliği talebin reddine yol açabileceğinden, borçlunun malvarlığının durumunu gösteren belgeler ve defter kayıtları da talebe eklenir (m. 286). Bu düzenleme, konkordatonun yalnızca ödeme güçlüğünü ertelemeye yarayan bir araç değil, borçlunun gerçek malî durumunu ortaya koyan şeffaf bir süreç olmasını amaçlar. Ön projenin gerçekçiliği, sonraki aşamalarda komiserin ve mahkemenin değerlendirmesinin temelini oluşturur.
Geçici mühlet
Konkordato talebi üzerine mahkeme, talebe eklenen belgelerin eksiksiz olarak mevcut olduğunu tespit ettiğinde derhâl geçici mühlet kararı verir ve borçlunun malvarlığının muhafazası için gerekli gördüğü bütün tedbirleri alır (m. 287). Konkordato işlemlerinin başlatılması alacaklılardan biri tarafından talep edilmişse, borçlunun belgeleri ve kayıtları mahkemenin vereceği makul süre içinde eksiksiz sunması hâlinde geçici mühlet kararı verilir (m. 287).
Geçici mühletin en önemli özelliği, kesin mühletin sonuçlarını doğurmasıdır (m. 288). Bu nedenle geçici mühlet kararı da ticaret sicili gazetesinde ve Basın-İlan Kurumunun resmî ilan portalında ilan olunur; tapu müdürlüğüne, ticaret sicili müdürlüğüne, vergi dairesine, bankalara ve diğer ilgili yerlere bildirilir (m. 288). İlanda alacaklıların ilandan itibaren yedi günlük kesin süre içinde dilekçeyle itiraz edebilecekleri de belirtilir (m. 288). Böylece geçici mühlet, borçluyu takiplerden korurken alacaklılara süreci denetleme imkânı tanır.
Kesin mühlet ve komiser
Mahkeme kesin mühlet hakkındaki kararını geçici mühlet içinde verir; karar verilebilmesi için borçluyu ve varsa konkordato talep eden alacaklıyı duruşmaya davet eder (m. 289). Geçici komiser duruşmadan önce yazılı raporunu sunar. Konkordatonun başarıya ulaşmasının mümkün olduğunun anlaşılması hâlinde borçluya bir yıllık kesin mühlet verilir; güçlük arz eden özel durumlarda kesin mühlet, komiserin gerekçeli raporu ve talebi üzerine mahkemece altı aya kadar uzatılabilir (m. 289).
Komiser, konkordato sürecinin denetleyicisidir. Dosyayı teslim alan komiser kesin mühlet içinde konkordatonun tasdikine yönelik işlemleri tamamlayarak dosyayı raporuyla birlikte mahkemeye iade eder (m. 290). Komiserin görevleri arasında konkordato projesinin tamamlanmasına katkıda bulunmak, borçlunun faaliyetlerine nezaret etmek, ara raporlar sunmak ve alacaklılar kurulunu süreç hakkında düzenli aralıklarla bilgilendirmek yer alır (m. 290). Komiser, borçlu ile alacaklılar arasında dengeli bir denetim işlevi görür.
Mühletin alacaklılar ve sözleşmeler üzerindeki etkileri
Mühlet, borçluya karşı takipleri büyük ölçüde durdurur. Mühlet içinde borçlu aleyhine amme alacaklarına ilişkin takipler de dahil olmak üzere hiçbir takip yapılamaz, evvelce başlamış takipler durur, ihtiyatî tedbir ve ihtiyatî haciz kararları uygulanmaz, bir takip muamelesiyle kesilebilen zamanaşımı ve hak düşüren süreler işlemez (m. 294).
Rehinli alacaklar bakımından denge farklı kurulur. Mühlet sırasında rehinle temin edilmiş alacaklar nedeniyle rehnin paraya çevrilmesi yoluyla takip başlatılabilir veya başlamış takiplere devam edilebilir; ancak bu takip nedeniyle muhafaza tedbirleri alınamaz ve rehinli malın satışı gerçekleştirilemez (m. 295). Borçlu ise komiserin nezareti altında işlerine devam edebilir; mahkeme bazı işlemlerin geçerli olarak ancak komiserin izniyle yapılmasına karar verebilir (m. 297). İşletmenin faaliyetinin devamı için önem arz eden sözleşmeler, konkordato talebinde bulunulması nedeniyle sona ermez (m. 296); bu da borçlunun ticari varlığını koruyarak yeniden yapılanmayı mümkün kılar.
Alacakların bildirilmesi ve alacaklılar toplantısı
Alacaklılar, komiser tarafından yapılacak ilanla, ilan tarihinden itibaren on beş gün içinde alacaklarını bildirmeye davet olunur; ilanda, alacaklarını bildirmeyen alacaklıların bilançoda kayıtlı olmadıkça konkordato projesinin müzakerelerine kabul edilmeyecekleri ihtarı da yazılır (m. 299). Komiser, borçluyu iddia olunan alacaklar hakkında açıklamada bulunmaya davet eder ve alacakların var olup olmadığı hakkında defterler ve belgeler üzerinde inceleme yaparak sonucu raporunda belirtir (m. 300).
Konkordato projesinin hazırlanması, alacakların bildirilmesi ve incelenmesi tamamlandıktan sonra komiser yeni bir ilanla alacaklıları projeyi müzakere etmek üzere toplanmaya davet eder; toplantı günü ilandan en az on beş gün sonra olmak zorundadır (m. 301). Proje, kaydedilmiş alacaklıların ve alacakların yarısını veya kaydedilmiş alacaklıların dörtte birini ve alacakların üçte ikisini aşan bir çoğunluk tarafından imza edilmişse kabul edilmiş sayılır (m. 302). Oylamada yalnız konkordato projesinden etkilenen alacaklılar oy kullanabilir (m. 302).
Tasdik şartları ve konkordatonun hükümleri
Toplantıda ve iltihak süresi içinde verilen oylarla kabul edilen projenin tasdiki bazı şartlara bağlıdır. Adi konkordatoda teklif edilen tutarın, borçlunun iflası hâlinde alacaklıların eline geçebilecek muhtemel miktardan fazla olacağının anlaşılması gerekir; malvarlığının terki suretiyle konkordatoda ise paraya çevirme hâlinde elde edilen hasılatın veya üçüncü kişi tarafından teklif edilen tutarın iflas yoluyla tasfiye hâlinde elde edilebilecek bedelden fazla olması aranır (m. 305).
Tasdik kararında alacaklıların hangi ölçüde alacaklarından vazgeçtiği ve borçlunun borçlarını hangi takvim çerçevesinde ödeyeceği belirtilir (m. 306). Kararda, konkordatonun yerine getirilmesini sağlamak için kayyım tayin edilebilir; kayyım borçlunun ödeme kabiliyetini koruyup korumadığı konusunda iki ayda bir mahkemeye rapor verir (m. 306). Konkordato, tasdik kararıyla bağlayıcı hâle gelir (m. 308/c). Bağlayıcı hâle gelen konkordato, konkordato talebinden önce veya komiserin izni olmaksızın mühlet içinde doğan bütün alacaklar için mecburidir (m. 308/c).
Tasdik edilmemesi, fesih ve iflastan sonra konkordato
Konkordato tasdik edilmezse mahkeme talebin reddine karar verir ve bu karar ilan edilerek ilgili yerlere bildirilir (m. 308). Borçlunun iflasa tabi şahıslardan olması ve doğrudan doğruya iflas sebeplerinden birinin mevcut olması hâlinde mahkeme, borçlunun iflasına re'sen karar verir (m. 308). Böylece başarısız konkordato girişimi, iflasa tabi borçlu bakımından iflasla sonuçlanabilir.
Tasdik edilen konkordato da her zaman kesin değildir. Kendisine karşı konkordato projesi uyarınca ifada bulunulmayan her alacaklı, konkordato uyarınca kazanmış olduğu yeni hakları muhafaza etmekle birlikte konkordatoyu tasdik eden mahkemeye başvurarak kendisi hakkında konkordatoyu feshettirebilir (m. 308/e). Konkordatonun tamamen feshi ise kötü niyetle sakatlanmış konkordato bakımından her alacaklıya tanınmıştır (m. 308/f). İflasına hükmedilmiş bir borçlu da konkordato talep edebilir; bu hâlde konkordato, iflas idaresinin görüşüyle alacaklılara bildirilir ve komiserin görevlerini iflas idaresi yürütür (m. 309).
Bu notlar hukuki danışmanlık değildir; güncel mevzuatı resmî kaynaktan kontrol edin.