Kabul ve Aval
Poliçenin muhatap tarafından kabulünü, kabul beyanının şeklini ve sınırlarını, kabulün hükümlerini ve aval kurumunu ele alır.
Kabule arz
Poliçe vadeye kadar hamil veya poliçeyi elinde bulunduran herkes tarafından muhatabın yerleşim yerinde onun kabulüne arzolunabilir (m. 691).
Kabule arz, poliçenin muhatap tarafından kabul edilmesi için yapılan başvurudur. Kural olarak kabule arz zorunlu değildir; hamil poliçeyi vadeye kadar elinde tutabilir. Ancak görüldükten belirli bir süre sonra ödenmesi şart kılınan poliçelerin, düzenlenme gününden itibaren bir yıl içinde kabule arz edilmesi gerekir. Düzenleyen bu süreyi kısaltabileceği gibi daha uzun bir süre de şart koşabilir; cirantalar da kabule arz sürelerini kısaltabilirler (m. 693). Bu süreler, vadesi ibraz tarihine bağlı poliçelerde senedin ne zaman işleme konacağını belirler. Bu süreler, hamilin kabule arz konusunda ne kadar bekleyebileceğini de belirler. Kabule arz, hamilin senedi vadesinden önce muhataba göstermesi anlamına gelir.
Kabul beyanının şekli
Kabul beyanı poliçe üzerine yazılır ve kabul edilmiştir veya buna eş anlamlı başka bir ibareyle ifade edilir ve muhatap tarafından imzalanır. Muhatabın poliçenin ön yüzüne yalnız imzasını koyması kabul hükmündedir (m. 695).
Kabul beyanı, muhatabın poliçeyi ödeme taahhüdünü üstlendiğini gösterir. Beyanın senet üzerine yazılması, kabulün senet metninden anlaşılmasını sağlar. Muhatabın ön yüze sadece imzasını koyması da kabul sayılır; bu, uygulamada sık görülen bir kolaylıktır. Görüldükten belirli bir süre sonra ödenecek poliçelerde kabul tarihinin atılması önem taşır; tarih atılmamışsa hamil, başvurma haklarını korumak için bu eksikliği protesto ile tespit ettirmelidir. Böylece vadenin hesaplanmasında doğabilecek belirsizlik önlenir. Kabul tarihi, görüldükten sonraki vadenin hesaplanmasında esas alınır.
Kabulün sınırlandırılması ve hükümleri
Kabul, kayıtsız şartsız olmalıdır; fakat muhatap kabulü poliçe bedelinin bir kısmı ile sınırlayabilir. Kabul beyanı bundan başka noktalarda poliçe içeriğinden farklı olursa poliçe kabul edilmemiş sayılır. Bununla beraber kabul eden, kabul beyanındaki şartlar çerçevesinde sorumludur (m. 696).
Muhatap, poliçeyi kabul etmekle bedelini vadede ödemeyi taahhüt etmiş olur. Ödememe hâlinde hamil, düzenleyen dahi olsa, poliçeden dolayı istenebilecek her şeyi kabul edenden doğrudan doğruya isteme hakkını haizdir (m. 698). Kısmi kabul, hamilin poliçenin kalan kısmı için başvurma hakkını kullanmasına engel olmaz. Kabul beyanının poliçe içeriğinden farklı olması hâlinde ise senet kabul edilmemiş sayılır; ancak muhatap yine de kabul beyanındaki şartlar çerçevesinde sorumlu olur. Bu düzenleme, hamilin haklarını korurken muhatabın iradesine de sınırlı bir alan tanır. Kısmi kabul, hamilin kabul edilmeyen kısım bakımından derhal harekete geçmesine imkân verir.
Aval verenler ve şekil
Poliçede bedelin ödenmesi, aval suretiyle tamamen veya kısmen teminat altına alınabilir. Bu teminat, üçüncü bir kişi veya poliçede imzası bulunan bir kişi tarafından da verilebilir (m. 700).
Aval, kambiyo senedinden doğan borcun bir kişi tarafından güvence altına alınmasıdır. Aval şerhi poliçe veya alonj üzerine yazılır. Aval, aval içindir veya bununla eş anlamlı başka bir ibareyle ifade edilir ve aval veren kişi tarafından imzalanır. Muhatabın veya düzenleyenin imzaları hariç olmak üzere, poliçenin yüzüne atılan her imza aval şerhi sayılır. Kimin için verildiği belirtilmemişse aval, düzenleyici için verilmiş sayılır (m. 701). Bu karine, aval şerhinin kapsamı konusundaki belirsizlikleri giderir. Aval şerhinin senet üzerinde bulunması, güvencenin varlığının kolayca anlaşılmasını sağlar.
Avalin hükümleri
Aval veren kişi, kimin için taahhüt altına girmişse aynen onun gibi sorumlu olur. Aval veren kişinin teminat altına aldığı borç, şekle ait noksandan başka bir sebepten dolayı batıl olsa da aval verenin taahhüdü geçerlidir. Aval veren kişi poliçe bedelini ödediği takdirde, poliçeden dolayı lehine taahhüt altına girmiş olduğu kişiye ve ona poliçe gereğince sorumlu olan kişilere karşı poliçeden doğan haklarını iktisap eder (m. 702).
Avalin sorumluluğu, asıl borçlunun sorumluluğuna paralel bir nitelik taşır. Aval veren, lehine aval verdiği kişinin senetteki durumuna göre sorumlu olur. Asıl borcun şekil dışındaki bir sebeple batıl olması, aval taahhüdünü ortadan kaldırmaz. Bu düzenleme, avalin güvencesini güçlendirir. Aval veren ödeme yaptığında, asıl borçluya ve ona karşı sorumlu olan kişilere başvurabilir. Böylece aval, kambiyo senedinin ödenmesini güvence altına alan etkili bir araç hâline gelir. Avalin kapsamı, senedin tamamı veya bir kısmı bakımından belirlenebilir.
Bu notlar hukuki danışmanlık değildir; güncel mevzuatı resmî kaynaktan kontrol edin.