Yaratıcılar için Telif ve Fikrî Mülkiyet
Çizerler, müzisyenler, yazarlar, oyun geliştiricileri ve fotoğrafçılar için telifin çalışma masasındaki hâli. Eserin ne olduğundan başlayıp mali ve manevi haklara, iş ilişkisinde esere, lisans ile devir arasındaki farka, alıntı sınırlarına, meslek birliklerine, koruma süresine, ihlal yollarına, marka ve tasarıma, Creative Commons'a ve yapay zekâ tartışmasına kadar ilerliyoruz. Her derste bir gizli kuralı görünür hâle getiriyoruz.
Temel mevzuat
- Kanun 5846
- Kanun 6769
- Kanun 6098
- Kanun 5237
Konular
- Alıntı ve Sınırlar: Kaynak Vermek Yetmez — Kanun, telifi bazı hâllerde sınırlar; ama bu sınırların her biri şartlıdır. Bu ders iktibasın iki şartını, eğitim ve haber sınırlarını ve "kaynakça…
- Creative Commons ve Yapay Zekâ — Creative Commons bir feragat değil, şartlı bir izindir; yapay zekâ ise telifin henüz kapanmamış dosyasıdır. Bu ders ikisini de kesinmiş gibi…
- Eser Nedir, Ne Değildir? — Telifin kapısında tek bir soru var: ortada kanunun eser saydığı bir mahsul var mı? Bu derste eserin iki şartını, dört ana türünü ve fikrin neden…
- Eser Sahibi Kimdir? — Fikri veren, briefi yazan, parayı ödeyen ve kalemi tutan çoğu zaman aynı kişi değildir. Bu ders, sahipliğin kime ait olduğunu ve birlikte üretimde…
- İhlal, Hukuki Yollar ve Ceza — Hak ihlal edildiğinde ilk tepki çoğu zaman sosyal medyada verilir; oysa sıra tespit, ihtar, delil ve dava zinciridir. Bu ders hangi kapının ne zaman…
- İş İlişkisinde Eser: Sessizlik Kime Yarar? — Maaşlı çalışanla serbest çalışan aynı işi yapar ama telif varsayımları farklıdır. Bu ders, iş ilişkisinde hakların kime gittiğini ve sözleşmedeki…
- Koruma Süresi ve Kamu Malı — Mali haklar sonsuz değildir; süre dolunca eserden herkes faydalanabilir. Ama süre nasıl hesaplanır, işlenmeler bu süreyi nasıl etkiler ve kamu malı…
- Lisans mı Devir mi? — Devir hakkı el değiştirir, lisans yalnızca kullanma izni verir. Bu ders iki işlemin sınırlarını, henüz doğmamış eserlerle ilgili taahhütleri ve…
- Mali Haklar: Her Kullanım Ayrı İzin — Telifte "kullanım hakkı" tek bir anahtar değil, bir anahtar demetidir. Çoğaltma, yayma, temsil ve umuma iletim ayrı haklardır; biri için verilen…
- Manevi Haklar: Satılamayan Çekirdek — Mali hakların tamamı devredilse bile eserle bağ kapanmaz. Umuma arz, adın belirtilmesi ve eserin bütünlüğü, sözleşmeyle bile ortadan kaldırılamayan…
- Marka ve Tasarım: Tescille Doğan Haklar — Telif kendiliğinden doğar; marka ve tasarımda ise tescil belirleyicidir. Bu ders, bir ismin ve bir ürün görünümünün hangi kapıdan korunduğunu…
- Meslek Birlikleri: Tek Elden Lisans — Bir kafede çalan müzik, bir radyo yayını veya bir sahne eseri tek tek hak sahiplerinden izin almayı imkânsız kılar. Meslek birlikleri bu boşluğu…
Bu notlar hukuki danışmanlık değildir; güncel mevzuatı resmî kaynaktan kontrol edin.